جز انجام كار خود وظيفه اى ندارى و مؤمنان را تشويق كن تا شايد خدا جلوگير نيروى كافران از شما شود كه او سخت نيرومند است و آزار او بيشتر . سخن مفسّرين : 84 « فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّه » - مجمع : بعضى گفته‌اند : مربوط بآيات سابق است كه گفته شده است « وَمَنْ يُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّه فَيُقْتَلْ أَوْ يَغْلِبْ » يعنى كسى كه جنگ كند پس كشته و يا چيره شود ، در اين آيه دنباله ى آن گرفته شده است كه پس بايد براى سعادت خودت در راه خدا بجنگى و به كسى كار نداشته باشى و بعضى گفته‌اند دنباله ى اين آيت سابق است : « وَما لَكُمْ لا تُقاتِلُونَ » يعنى چرا شما مسلمين اقدام بجنگ نميكنيد ، در دنباله ى آن در اين آيه گفته شده است كه تو خودت بجنگ برو . كشّاف زمخشرى : گفته‌اند : چون ابو سفيان پيغمبر ( ص ) را بجنگ در بدر صغرى دعوت كرد و آنحضرت مردم را وادار بجنگ فرمود و آنها ناراضى شدند ، اين آيه نازل شد و پيغمبر با هفتاد نفر روانه شد و به كسى اعتنا نكرد و اگر تنها ميماند باز يكنفرى مى - رفت ، و جمله ى اوّل قرائت شده است « لا تُكَلَّفُ » با جزم كه بمعنى نهى و جلوگيرى - باشد ، و نيز با نون و كسر لام نيز قرائت شده است ، كه چنين معنى شود : ما مكلَّف نميكنيم مگر خودت را . تفسير آلوسى : يعنى منافقين اطاعت نميكنند و در انجام وظيفه تقصير مينمايد پس تو خود تنها اقدام بجنگ بنما . « وَحَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ » 84 كشّاف : يعنى آنها را وادار و ترغيب كن نه اجبار . « عَسَى اللَّه » 84 فخر : عسى بمعنى انتظار است و اميد ولى از طرف خداوند موجب ايجاد طمع است در دلها ، و بعضى گفته‌اند ، ايجاد طمع از مقام كرم و بخشش بمنزله ى وعده ى بىتخلَّف است . « أَنْ يَكُفَّ بَأْسَ الَّذِينَ كَفَرُوا » 84 1 - كشّاف : مقصود جلوگيرى از شرّ ابو - سفيان و ياران او است كه ترسيد با پيغمبر رو برو شود ، و چون آذوقه ى ديگر جز سويق نداشتند گفت : امسال خشكى است و سال ديگر كه در بيابان علف باشد تا